Y bardd a'r berfformwraig Rufus Mufasa sy'n darllen cerdd o'i gwaith, 'Operation Rescue' i ddathlu Diwrnod Rhyngwladol Mamiaith 2021. Yn cynnwys fideo o'r gerdd, copi PDF o'r geiriau ar gyfer deunydd astudio a fideo o Rufus yn siarad am ei pherthynas gyda'r iaith Gymraeg. © Rufus Mufasa 2021

Mae’r erthygl hon yn ystyried datblygiad ffuglen Gymraeg yn y 1930au, a hynny trwy archwilio gwahanol syniadau ynglŷn â natur realaeth. Mae craffu ar ohebiaeth Saunders Lewis a Kate Roberts yn fodd i ddadansoddi’r modd y syniai’r ddau lenor am hanfodion estheteg realaidd. Trafodir ymateb Saunders Lewis i ddrafft cyntaf y nofel Traed mewn Cyffion ac awgrym Kate Roberts wrth amddiffyn hanfod y gwaith fod ‘poen ac undonedd’ yn berthnasol yn y 1930au ac yn themâu llenyddol dilys. Awgrymir bod apêl Kate at waith y nofelydd Gwyddelig, Peadar O’Donnell, yn bwysig er mwyn deall ei hestheteg hi. Edrychir wedyn ar y berthynas rhwng Traed mewn Cyffion ac un o nofelau O’Donnell, Islanders.

Cerdd newydd, 'Mamiaith' gan Rhys Iorwerth i ddathlu Diwrnod Rhyngwladol Mamiaith 2021. Yn cynnwys fideo o'r gerdd a chopi PDF o'r geiriau ar gyfer deunydd astudio. © Rhys Iorwerth 2021

Gwelwyd cynnydd sylweddol yn y cyfraddau Anhwylder Diffyg Canolbwyntio a Gorfywiogrwydd (ADCG) mewn dosbarthiadau yn ystod y blynyddoedd diwethaf. Mewn llenyddiaeth, cydnabyddir arwyddocâd agweddau athrawon tuag at ADCG wrth iddynt wneud penderfyniadau am atgyfeirio ac ymyrraeth (Anderson et al., 2012) a sut y mae eu hagweddau’n effeithio ar ymddygiad a chanlyniadau disgyblion (Rush a Harrison 2008). Mae angen i athrawon ddarparu cefnogaeth i’r plant hyn ond, yn aml, maent yn teimlo’n amwys tuag at ADCG oherwydd diffyg gwybodaeth ddigonol (Alkahtani 2013), gwybodaeth anghyson ynghylch yr anhwylder (Dryer, Kiernan a Tyson 2013), gwahanol ddisgwyliadau diwylliannol (Moon 2012) a systemau addysgol (Timimi a Radcliffe 2005). Mae’r papur hwn yn darparu adolygiad o’r llenyddiaeth ynghylch agweddau athrawon tuag at ADCG, yn archwilio’r cyfyngiadau yn y llenyddiaeth gyfredol a’r pryderon ynghylch mesur agweddau athrawon tuag at ADCG. Mae’r papur yn gorffen gydag argymhellion ar gyfer y dyfodol.

Adroddiad Dr Seimon Brooks, Athro Cyswllt yn Ysgol Reolaeth Prifysgol Abertawe, ar Ail gartrefi: Datblygu polisïau newydd yng Nghymru.  Ar ôl i Academi Hywel Teifi Prifysgol Abertawe dderbyn grant gan y Coleg Cymraeg Cenedlaethol, cafodd Dr Simon Brooks ei gomisiynu i lunio adroddiad am bolisïau trethiannol a chynllunio ar gyfer ail gartrefi yng Nghymru a Chernyw. Fodd bynnag, oherwydd y diddordeb cynyddol yn y pwnc llosg, gofynnodd Llywodraeth Cymru i’r ymchwilydd ehangu’r ymchwil er mwyn craffu ar rai materion ehangach yn ymwneud ag ail gartrefi yn ogystal â gwneud argymhellion polisi.

Mae’r astudiaeth hon yn ystyried sut y mae’r Eglwys Gatholig Rufeinig a’r gymuned Gatholig ehangach yn ymwneud â’r Undeb Ewropeaidd (UE). Amlinella ffurf sefydliadol a threfniadaethol y prif gyrff Catholig sy’n weithredol ym Mrwsel, a dengys sut y maent yn ymwneud â phrosesau polisi’r UE. Seilir y gwaith dadansoddi ar gorff o gyfweliadau gwreiddiol a gynhaliwyd ag ymarferwyr. Dengys fod y berthynas rhwng y gymuned Gatholig a’r UE yn gweithredu ar dair lefel – lefel ddiplomyddol, lefel led ffurfiol a sefydliadol, a lefel anffurfiol – a bod yn rhaid cadw golwg ar y tair lefel er mwyn cael darlun clir o’r modd y gweithreda’r gymuned Gatholig mewn perthynas â’r UE. Cyflwynir tair set o oblygiadau sy’n datblygu dealltwriaeth o rôl crefydd mewn llywodraethiant cyfoes.

Mae'r adnodd wedi ei anelu at ddarlithwyr a myfyrwyr Gofal Pant. Mae'n cynnwys cyflwyniad a gweithgareddau i wirio'ch gwybodaeth.  Mae'r cyflwyniad yn edrych ar ddwyieithrwydd a'i bwysigrwydd yn y Sector Gofal yng Nghymru. Mae hefyd yn edrych ar y deddfau sydd wedi cael effaith ar sut i ni gyd yn defnyddio'r Gymraeg heddiw. Mae'r cynnwys yn berthnasol i gwrs lefel 2 Craidd Gofal Plant (Uned 001, Deilliannau dysgu 9.1-9.9). Addaswyd yr adnodd hwn gan y Coleg Cymraeg Cenedlaethol. Diolch i Goleg Sir Benfro am rannu’r cynnwys gwreiddiol.

Cynhaliwyd digwyddiad ar y cyd â ColegauCymru ar ffurf weminar Zoom, gyda gwleidyddion o’r dair prif blaid yng Nghymru i drafod cyfraniad y sector ôl-16 at y nod o greu gweithlu a chymunedau dwyieithog a miliwn o siaradwyr Cymraeg erbyn 2050.   Roedd y digwyddiad yn rhoi cyfle i glywed yr hyn y mae’r pleidiau yn ymrwymo i wneud er mwyn symud y gwaith o ran datblygu dwyieithrwydd y sector ôl-16 yn ei blaen yn ystod tymor nesaf y Senedd yn ogystal â blaenoriaethau’r Coleg Cymraeg a ColegauCymru.   Gallwch wylio'r sesiwn wrth glicio ar y ddolen isod: 

Ffilm fer 10 munud sy’n esbonio sut mae newidiadau yng Nghefnfor yr Arctig a’r dirywiad o ran rhew môr yn gallu dylanwadu’n uniongyrchol ar batrymau a systemau’n tywydd ni yma yng Nghymru. Mae’r ffilm yn dilyn hanes y prif anturiaethwyr at heddiw, at ddiflaniad rhew’r môr ac effaith hynny. Mae’n cyfuno gwaith ffilm o Gefnfor yr Arctig (wedi ei ffilmio gan Wyddonwyr Prifysgol Bangor ar leoliad) gydag arbrofion labordy yn ogystal â chyflwyniadau o flaen y camera. Mae’r fideo wedi’i anelu at fyfyrwyr Prifysgol yn ogystal â disgyblion ysgol.

Pecyn o e-lyfrau a fideos i gefnogi dysgu cymdeithaseg drwy gyfrwng y Gymraeg. Cynulleidfa’r deunyddiau hyn yw disgyblion sy’n astudio Lefel A Cymdeithaseg mewn ysgolion ledled Cymru, a myfyrwyr blwyddyn gyntaf sydd am astudio’r pwnc yn y brifysgol. 

Mae’r Fframwaith Ymarfer Goruchwyliol Da yn cydnabod, am y tro cyntaf ar lefel genedlaethol, y set eang, hynod gymhleth a heriol o rolau a gyflawnir gan oruchwylwyr ymchwil modern Mae’r fframwaith wedi'i gynllunio i bennu disgwyliadau ar gyfer pob goruchwyliwr ac i gefnogi rhaglenni datblygu goruchwylwyr.  Mae'r fframwaith wedi'i ysgrifennu gan yr Athro Stan Taylor o Brifysgol Durham, ac mae'n seiliedig ar ystod eang o ymchwil academaidd i oruchwyliaeth. Ceir wybodaeth bellach am y Rhaglen Cydnabod Goruchwyliaeth Ymchwil a'r llwybr tuag at derbyn cydnabyddiaeth isod. Cysylltwch â Lois McGrath i drafod ymehllach: l.mcgrath@colegcymraeg.ac.uk Gwefan UKCGE

Fideo o Helen Dobson (Gweithiwr Cymdeithasol) sy'n rhan o ymgyrch #GofalwnCymru 2020 Roedd Helen yn athrawes gyflenwi mewn ysgolion cynradd am ddeng mlynedd ar hugain, ond un diwrnod penderfynodd ei bod eisiau gwneud mwy i wneud gwahaniaeth, felly gwnaeth ei MSc mewn Gofal Cymdeithasol a daeth yn Weithiwr Cymdeithasol. Gallwch weld rhagor o astudiaethau achos ar wefan Gofalwn.Cymru